Τετάρτη, 13 Απρίλιος 2016 21:11
Δήμος Αχαρνών

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ: ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Α. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Να μεταφράσετε τα παρακάτω αποσπάσματα:

Germāni non student agricultūrae; lacte, caseo et carne nutriuntur. Locis frigidissimis pelles solum habent et in fluminibus lavantur. Cum civitas bellum gerit, magistrātus creantur cum vitae necisque potestāte. Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur: ephippiōrum usus res turpis et iners habētur. Vinum a mercatoribus ad se importāri non sinunt quod eā rē, ut arbitrantur, remollescunt homines atque effeminantur.

Accipe nunc quid postea Nasica fecerit. Paucis post diēbus cum Ennius ad Nasicam venisset et eum a ianuā quaereret, exclamāvit Nasica se domi non esse, etsi domi erat. Tum Ennius indignātus quod Nasica tam aperte mentiebātur: “Quid?” inquit “Ego non cognosco vocem tuam?” Visne scire quid Nasica responderit? “Homo es impudens. Ego cum te quaererem, ancillae tuae credidi te domi non esse; tu mihi ipsi non credis?”

Accius, qui multo minor natu erat, tragoediam suam, cui «Atreus» nomen est, ei desideranti legit. Tum Pacuvius dixit sonora quidem esse et grandia quae scripsisset, sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora. «Ita est» inquit Accius «ut dicis; neque id me sane paenitet; meliora enim fore spero, quae deinceps scribam. Nam quod in pomis est, idem esse aiunt in ingeniis: quae dura et acerba nascuntur, post fiunt mitia et iucunda; sed quae gignuntur statim vieta et mollia, non matura mox fiunt sed putria».

Ille se in scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. Samnitium divitias contempsit et Samnites paupertatem eius mirati sunt. Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: “Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri, narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem; et mementote me nec acie vinci nec pecunia corrumpi posse”.

(μονάδες 40)

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Β1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

(μονάδες 10)

carne: γενική πληθυντικού

magistrātus: αφαιρετική πληθυντικού

turpis: αφαιρετική ενικού

Ennius: κλητική ενικού

domi: γενική πληθυντικού

nomen: αιτιατική πληθυντικού

ligneocatillo: ονομαστική ενικού

magnumpondus: αιτιατική ενικού με το επίθετο στον συγκριτικό βαθμό

vultum: δοτική ενικού

ministri: κλητική ενικού

quid: ονομαστική πληθυντικού θηλυκού γένους

idem: γενική πληθυντικού ουδετέρου γένους

ipsum: αιτιατική πληθυντικού θηλυκού γένους

acie: δοτική ενικού

me: αφαιρετική πληθυντικού γ΄ προσώπου

impudens: αιτιατική πληθυντικού ουδετέρου γένους

proeliis: αιτιατική ενικού

Β1.β.Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακας με τους βαθμούς των επιθέτων και επιρρημάτων:

(μονάδες 6)

ΘΕΤΙΚΟΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ

ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ

frigidissimis

meliora

minor

dura

matura

aperte

Β2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις. Για τους περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο:

(μονάδες 10)

lavantur: γ΄ενικό υποτακτικής παρατατικού της ίδιας φωνής

proeliantur: απαρέμφατο μέλλοντα

sinunt: αφαιρετική του σουπίνου

arbitrantur: γ΄ πληθυντικό υποτακτικής μέλλοντα

venisset: γ΄ πληθυντικό προστακτικής μέλλοντα ενεργητικής φωνής

esse: ο ίδιος τύπος στον μέλλοντα

indignātus: δοτική ενικού μετοχής ενεστώτα στο θηλυκό γένος

Vis: β΄ενικό υποτακτικής ενεστώτα

scire: β΄πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα

scripsisset: αφαιρετική του γερουνδίου

nascuntur: αιτιατική πληθυντικού μετοχής μέλλοντα στο ουδέτερο γένος

gignuntur: α΄πληθυντικό οριστικής παρατατικού παθητικής περιφραστικής συζυγίας

fiunt: β΄ενικό οριστικής ενεστώτα στην άλλη φωνή

assidentem: γ΄ενικό υποτακτικής παρατατικού στην ίδια φωνή

attulissent: β΄ ενικό οριστικής ενεστώτα στην άλλη φωνή

uteretur: γ΄ πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

malle: β΄ πληθυντικό οριστικής ενεστώτα

corrumpi: γ΄ενικό υποτακτικής παρακειμένου ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας

posse: α΄πληθυντικό υποτακτικής παρατατικού

Β3. α.Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους:

(μονάδες5)

caseo, proeliis, ephippiōrum, domi, aperte, minor, me (τουτρίτουαποσπάσματος), assidentem, malle, acie.

Β3.β. Accipenunc: να δηλωθεί η απαγόρευση με όλους τους δυνατούς τρόπους

(μονάδες 2)

Β3.γ. Να αναγνωρίσετε το είδος των παρακάτω προτάσεων και να τις χαρακτηρίσετε.

(μονάδες 6)

i. quid Nasica responderit?

ii. quod Nasica tam aperte mentiebātur

iii. tu mihi ipsi non credis?”

Β4.α.Να αναγνωρίσετε και να εξηγήσετε το φαινόμενο που συναντάται στην παρακάτω φράση:

(μονάδες2)

sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora.

Β4.β. Να τραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική και το αντίστροφο:

(μονάδες 4)

i. Vinum a mercatoribus ad se importāri

ii. cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent

B5. Να αναλυθεί η μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση:

(μονάδες2)

magnum pondus auri publice missum attulissent

Β6. Να αντικατασταθεί ο προσδιορισμός του σκοπού από την εμπρόθετη δήλωση του σκοπού, επιφέροντας τις απαραίτητες αλλαγές:

(μονάδες 2)

uteouteretur

Β7. Να αντικατασταθεί ο προσδιορισμός του τόπου με τις λέξεις της παρένθεσης, επιφέροντας τις απαραίτητες αλλαγές:

(μονάδες3)

Nasica se domi non esse (Roma, Asia, Ephesus)

B8. narrateSamnitibus

α.Να αντικατασταθεί η προστακτική από τον κατάλληλο τύπο του debeo+ απαρέμφατο β. Να αντικατασταθεί το debeo+απαρέμφατο από τον κατάλληλο τύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας.

(μονάδες 4)

Β9. Να συμπτυχθούν οι δύο προτάσεις σε μία, μετατρέποντας τη δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή.

(μονάδες4)

cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent,vultum risu solvit

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Οι Γερμανοί δεν ασχολούνται με τη γεωργία, αλλά τρέφονται με γάλα, τυρί και κρέας. Αν και ζουν σε περιοχές φοβερά παγωμένες, φορούν μόνο δέρματα και πλένονται στα ποτάμια. Όταν η χώρα τους κάνει πόλεμο, εκλέγουν άρχοντες με εξουσία ζωής και θανάτου. Στις ιππομαχίες συχνά πηδάνε από τα άλογά τους και πολεμάνε πεζοί: η χρήση της σέλας θεωρείται ντροπή και μαλθακότητα. Δεν επιτρέπουν στους εμπόρους να φέρουν κρασί στη χώρα τους, γιατί εξαιτίας του, όπως πιστεύουν, οι άντρες γίνονται μαλθακοί κι εκθηλύνονται.

Μάθε τώρα τι έκανε αργότερα ο Νασικάς. Μετά από λίγες μέρες, όταν ο Έννιος είχε έρθει στον Νασικά και τον ζητούσε από την πόρτα, ο Νασικάς φώναξε δυνατά ότι δεν ήταν στο σπίτι, αν και ήταν στο σπίτι. Τότε ο Έννιος αγανακτισμένος επειδή ο Νασικάς τόσο φανερά ψευδόταν είπε: «Τι λοιπόν; Εγώ δεν αναγνωρίζω τη φωνή σου;» Μήπως θέλεις να μάθεις τι (του) απάντησε ο Νασικάς; «Είσαι αναιδής άνθρωπος. Εγώ όταν σε ζητούσα, πίστεψα την υπηρέτριά σου ότι εσύ δεν ήσουν στο σπίτι. Εσύ δεν πιστεύεις εμένα τον ίδιο;»

Ο Άκκιος, ο οποίος ήταν πολύ μικρότερος στην ηλικία, διάβασε σε αυτόν, επειδή το επιθυμούσε, την τραγωδία του, της οποίας το όνομα είναι «Ατρέας». Τότε ο Πακούβιος είπε ότι ήταν βέβαια ηχηρά και μεγάλα όσα είχε γράψει, αλλά όμως ότι του φαίνονταν κάπως τραχιά και πικρά. «Έτσι είναι» είπε ο Άκκιος «όπως λες˙ και δεν μετανιώνω βέβαια καθόλου γι’ αυτό˙ διότι ελπίζω, ότι θα είναι καλύτερα αυτά που θα γράψω στη συνέχεια. Γιατί αυτό που συμβαίνει στους καρπούς, το ίδιο λένε ότι συμβαίνει και στα πνεύματα: αυτοί που γεννιούνται σκληροί και πικροί ύστερα γίνονται γλυκείς και ευχάριστοι˙ αλλά αυτοί που γεννιούνται από την αρχή μαραμένοι και μαλακοί, δεν ωριμάζουν αργότερα αλλά σαπίζουν»

Εκείνος παρουσιάστηκε σ’ αυτούς για να τον δουν να κάθεται σε ένα σκαμνί δίπλα στη φωτιά και να τρώει από (ένα) ξύλινο πιάτο. Περιφρόνησε τα πλούτη των Σαμνιτών και οι Σαμνίτες θαύμασαν τη φτώχεια του. Όταν δηλαδή σ’ αυτόν είχαν προσφέρει πολύ χρυσάφι, σταλμένο από το δημόσιο ταμείο, για να το χρησιμοποιήσει, χαλάρωσε το πρόσωπό (του) με γέλιο και αμέσως είπε: «Μέλη της περιττής, για να μην πω της ανόητης, πρεσβείας, πείτε στους Σαμνίτες ότι ο Μάνιος Κούριος προτιμά να εξουσιάζει τους πλούσιους παρά να γίνει ο ίδιος πλούσιος˙ και θυμηθείτε ότι εγώ δεν είναι δυνατόν ούτε στη μάχη να νικηθώ ούτε με χρήματα να διαφθαρώ».

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Β1.α. carnium/ magistratibus/ turpi/ Enni/ domuum-domorum/ nomina/ ligneus catillus/ maius pondus/ vultui/ minister/ quae/ eorundem/ ipsas/ aciei/ a se/ impudentia/ proelium.

Β1.β.

ΘΕΤΙΚΟΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ

ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ

frigidis

frigidioribus

frigidissimis

bona

meliora

optima

parvus

minor

minimus

matura

maturiora

maturrima/maturissima

aperte

apertius

apertissime

B2.Lavaretur/proeliaturos esse/situ/arbitraturi sint/ veniunto/futurum esse/indignanti/velis/scribendo/ scitote/nascitura/gignendi eramus/faceris-re/assideret/afferris-re/usi essent/mavultis/corrupturus fuerit/possemus.

B3.α.

caseo: αφαιρετική του μέσου στο lavantur

proeliis: αφαιρετική του χρόνου στο desiliunt

ephippiorum: γενική αντικειμενική στο usus

domi: γενική στάσης σε τόπο, ως επιρρηματικός προσδιορισμός στάσης σε τόπο στο esse

aperte: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο mentiebatur

minor: κατηγορούμενο στο qui

me: αιτιατική του προσώπου που μετανιώνει ,λόγω του paenitet

assidentem: κατηγορηματική μετοχή στο se,ως κατηγορηματικός προσδιορισμός και με υποκείμενο το se

malle: αντικείμενο του narrate και ειδικό απαρέμφατο, με υποκείμενο το ManiumCuruium(ετεροπροσωπία)

acie: αφαιρετική οργανική του μέσου (τρόπου) στο vinci

Β3.β. noli accipere nunc / ne acceperis-re nunc

B3.γ.quid postea Nasica fecerit: δευτερεύουσα ονοματική πλάγια ερωτηματική πρόταση, απλή, μερικής αγνοίας, η οποία λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα accipe της προηγούμενης κύριας πρότασης, από την οποία και εξαρτάται. Εισάγεται με την ερωτηματική αντωνυμία quid και εκφέρεται με υποτακτική γιατί θεωρείται ότι η εξάρτηση δίνει υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενό της. Συγκεκριμένα, με υποτακτική παρακειμένου, γιατί το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου (accipe = ενεστώτας) και δηλώνεται το προτερόχρονο στο παρόν.

quod Nasica tam aperte mentiebatur: δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, η οποία εξαρτάται από τη μετοχή indignatus (μετοχή προερχόμενη από ρήμα ψυχικού πάθους) της κύριας πρότασης. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο quod και εκφέρεται με οριστική (παρατατικού: mentiebatur), διότι δηλώνει αιτιολογία αντικειμενικά αποδεκτή. Αυτές οι αιτιολογικές προτάσεις, που εισάγονται με τον σύνδεσμο quod και εξαρτώνται από ρήματα ψυχικού πάθους, συνδέονται όχι με το ρήμα άμεσα αλλά με το ουσιαστικό, το υποκείμενο του ρήματος ψυχικού πάθους [γι’ αυτό και κάποιοι τις ονομάζουν ουσιαστικές], λειτουργεί ως αντικείμενο.

tu mihi ipsi non credis?: κύρια πρόταση, ευθεία ερώτηση, ευθύς λόγος. Η εν λόγω ευθεία ερώτηση είναι απλή, ολικής αγνοίας, η οποία δεν εισάγεται με κάποιο ερωτηματικό μόριο, μόνο με τον ιδιαίτερο τόνο της φωνής για λόγους έμφασης και εκφέρεται με οριστική (ενεστώτα: credis).

Β4.α. Φαινόμενο της απόλυτης σύγκρισης κατά το οποίο, όταν ο συγκριτικός δηλώνει βαθμό μεγαλύτερο από το λογικό μέτρο παραλείπεται ο β΄ όρος σύγκρισης και στη μετάφραση εννοείται το ‘’κάπως’’.

Β4.β.i.vinum mercatores ad se importare. (τροπή σε ενεργητική σύνταξη)

ii. cum ad eum magnum pondus auri publice missum allatum esset . (τροπή σε παθητική σύνταξη)

B5. quod missum erat

B6. utendi eo causa,gratia (εμπρόθετη γενική γερουνδίου)/ad,in utendum eo (εμπρόθετη αιτιατική γερουνδίου)

Β7. Romae/in Asia (in + αφαιρετική)/Ephesi

B8. α.debetis narrare Samnitibus / β.narrandum est Samnitibus (vobis) : απρόσωπη σύνταξη

Β9. Ad eum magno pondere auri misso allato, vultum risu solvit.

*Επιμέλεια θέματος: Γκατζιού Κορίνα, Φιλόλογος, καθηγήτρια Φροντιστηρίων «ΧΡΟΝΟΣ»

*Τα θέματα και οι απαντήσεις τους, βρίσκονται στις Εκδόσεις των Φροντιστηρίων «ΧΡΟΝΟΣ»

Ετικέτες

Η ΓΝΩΜΗ ΣΟΥ ΜΕΤΡΑΕΙ