Σάββατο, 09 Απρίλιος 2016 12:11
Δήμος Αχαρνών

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ: ΕΚΘΕΣΗ - ΕΚΦΡΑΣΗ

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ και ΠΑΙΔΕΙΑ

Θα μου επιτραπεί να δηλώσω αμέσως πως η μακρόχρονη θητεία μου στην εκπαίδευση, η πείρα της ζωής και η αναστροφή μου με τον κόσμο του πνεύματος και με την ιστορία με έχουν πείσει πως η παιδεία, όχι μονάχα στη σχολική της φάση και έκταση, αλλά στη συνολική της σκόπευση, πάσχει από μια βασική και επικίνδυνηδιαστροφή, που οφείλεται στην υπερτροφική ανάπτυξη των νοητικών και γνωστικών δυνάμεων της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Από τη νηπιακή ηλικία ως την ώριμη εφηβική ή τη νεανική περίοδο, ο νέος άνθρωπος μαθαίνει αναρίθμητα πράγματα. Και οι νεότερες παιδαγωγικές προσπάθειες τείνουν, όσο ξέρω, στο πώς θα αποχτήσει όλες αυτές τις γνώσεις πιο άκοπα και πιο γρήγορα. Η νοητική μας παιδεία συγκέντρωσε την προσοχή της σ’ αυτή την πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης αντλώντας και από την παράδοση όσα στοιχεία συντελούν στο σκοπό της. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της μακρόχρονης, δαπανηρής και εξαντλητικής προσπάθειας είναι στην καλύτερη περίπτωση η δημιουργία ανθρώπων ικανών να «πετύχουν» στη ζωή, αλλά «άμουσων», όπως θα τους ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες.

Ειδικότερα η ελληνική παιδεία, τονίζοντας μάλιστα τον «ελληνοχριστιανικό» χαρακτήρα της, αγνόησε σκόπιμα ή στάθηκε ανίκανη να συλλάβει τα βαθύτερα και ουσιαστικότερα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού και της κλασσικής ελληνικής παιδείας. Σ’ αυτήν εκείνο που έχει πρωταρχική σημασία είναι η συνολική αγωγή του ανθρώπου, αυτό θα πει η σύγχρονη και αρμονισμένη άσκηση των φυσικών και πνευματικών του (όχι νοητικών) δυνάμεων, χωρίς καμιάν άμεση χρησιμοθηρική επιδίωξη. Με άλλα λόγια ο στόχος της αρχαίας ελληνικής, ειδικότερα της αθηναϊκής παιδείας, ήταν η δημιουργία ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, ικανών στο κορμί, στον νου και στην ψυχή για να στοχάζονται ορθά, να βουλεύονται υπεύθυνα και να ενεργούν αποφασιστικά.

Μια τέτοια συνολική αγωγή που γυμνάζει το κορμί του νέου και την ψυχή του, που του μαθαίνει τις απαραίτητες γνώσεις, αλλά προπάντων ασκεί τις ψυχικές του δυνάμεις και καλλιεργεί την ευαισθησία του, είναι ίσως ένα ιδανικό ανέφικτο για τον δικό μας κόσμο. Ωστόσο δεν παύει να είναι ένα ιδανικό αξιοθαύμαστο. Αν η παιδεία σημαίνει ελευθερία και αν ελευθερία και παιδεία αποτελούν αυτοσκοπούς και όχι μέσα ή μεταπρατικές αξίες για εξαργύρωση· αν η ομορφιά τελειώνεται μέσα στο ρυθμό και αν ο ρυθμός του ανθρώπου και του κόσμου όλου μπορεί να εκφραστεί σε μια κορυφαία στιγμή της ανθρώπινης ζωής· αν η ώρα αυτή του ανθρώπου δεν είναι άλλη από εκείνη που το ανθρώπινο κορμί και η ανθρώπινη ψυχή ανθοφορούν για να καρπίσουν αργότερα και μυστικά, τότε αυτά όλα μπορούν να βρίσκονται μονάχα μέσα στον νέο άνθρωπο, τότε που έχει πια γεμίσει την εφηβεία και προτού ακόμα φτάσει να γίνει ώριμος άντρας ή γυναίκα. Τότε που είναι στην ώρα του, αυτό που οι Έλληνες ονόμαζαν «ωραίος ή καλός». Αυτήν την ώρα θα δείξει την ανθρώπινη δύναμη και ομορφιά και θα συναγωνιστεί για τη νίκη με τους όμοιούς του. Και μια τέτοια νίκη που του δίνει το στεφάνι και μαζί μ’ αυτό το θαυμασμό των συνανθρώπων του δεν έχει ανάγκη από τίποτε άλλο.

Όποιος δε νιώθει ρίγος φέρνοντας στο νου του τον Διαγόρα πάνω στους ώμους των γιων του μέσα στις ιαχές των πανελλήνιων: «Κάτθανε Διαγόρα, οὐκ ἐς Ὄλυμπον ἀναβήσει»*, μπορεί να ζήσει μακάρια και μυαλωμένα και να καζαντίσει τα αγαθά του κόσμου, όμως θα περάσει από τον κόσμο αυτόν χωρίς να δοκιμάσει το ένα αγαθό, αυτό που λέμε ομορφιά ή έκσταση ή πλήρωση.

Μανόλης Ανδρόνικος (κείμενο διασκευασμένο)

*Ο Διαγόρας ο Ρόδιος ήταν ένας από τους διασημότερους πυγμάχους της αρχαιότητας και γενάρχης ολυμπιονικών.[…]Σε προχωρημένη ηλικία το 448 π.Χ. ήταν παρών στην Ολυμπία όταν οι γιοι του, Δαμάγητος και Ακουσίλαος, στέφθηκαν Ολυμπιονίκες. Λέγεται ότι αμέσως μετά την ανακήρυξή τους σε Ολυμπιονίκες, οι γιοί του ανέβασαν τον πατέρα τους στους ώμους τους και τον περιέφεραν θριαμβευτικά στο στάδιο. Τότε ένας από τους θεατές αναφώνησε Κάτθανε Διαγόρα, ουκ εις Όλυμπον αναβήση (Πέθανε Διαγόρα, μην περιμένεις να ανέβεις και στον Όλυμπο) και ο Διαγόρας εν μέσω των επευφημιών και πλήρης ευδαιμονίας άφησε την τελευταία του πνοή.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Μονάδες 100

Α. Να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για το περιεχόμενο του κειμένου που σας δόθηκε σε μια περίληψη 100-120 περίπου λέξεων. Μονάδες 25

Β.1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, σύμφωνα με το κείμενο, τις παρακάτω διαπιστώσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Μονάδες 10

Α. Ο δοκιμιογράφος υποστηρίζει πως η σύγχρονη παιδεία έχει καθαρά τεχνοκρατικό χαρακτήρα και δεν παράγει πνευματικά ώριμους ανθρώπους.

Β. Η αρχαιοελληνική παιδεία, σύμφωνα με τον Μανόλη Ανδρόνικο, έχει κοινά χαρακτηριστικά με τη σύγχρονη.

Γ. Μόνο η πολύπλευρη παιδεία θα καταφέρει να εμπνεύσει τους νέους τις σωστές αξίες και αρχές.

Δ. Στη σύγχρονη εποχή υπάρχει η δυνατότητα να παροχής πολύπλευρης αγωγής στους νέους.

Ε. Ο δοκιμιογράφος παραθέτει το παράδειγμα του Διαγόρα , για να παροτρύνει τους αναγνώστες του να συμμετέχουν ενεργά στα αθλητικά δρώμενα.

Β.2. Να εντοπίσετε τον τρόπο πειθούς της τελευταίας παραγράφου του κειμένου («Όποιος…πλήρωση»). Μονάδες 5

Β.3. Ποιος ο ρόλος των εισαγωγικών και της παρένθεσης στην τρίτη παράγραφο του κειμένου (Ειδικότερα…αποφασιστικά») ; Μονάδες 2

Β.4. Το κείμενο του Μ. Ανδρόνικου ανήκει στην κατηγορία του αποδεικτικού δοκιμίου. Να καταγράψετε τέσσερα (4) χαρακτηριστικά που δικαιολογούν την ένταξή του στο είδος αυτό. Μονάδες 8

Β.5.α. Να γράψετε από ένα (1) συνώνυμο για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: υπερτροφική, αναρίθμητα, εξαντλητικής, συλλάβει, στοχάζονται. Μονάδες 5

Β.5.β. Να γράψετε τα συνθετικά των παρακάτω λέξεων του κειμένου και από το δεύτερο συνθετικό τους να γράψετε μια νέα (απλή ή σύνθετη): συνολική, καλλιεργεί, αποτελούν, ανθοφορούν, συναγωνιστεί.

Μονάδες 5

Γ. Το «ευ αγωνίζεσθαι», γνωστό και διεθνώς ως «fairplay», ως σύστημα αξιών, επιβάλλεται να αποτελεί στάση ζωής για τους σύγχρονους νέους. Στο πλαίσιο συζήτησης στη Βουλή των Εφήβων, παρουσιάζετε σε ομιλία σας, 500-600 λέξεων, τη σημασία του γιατη νεολαία και προτείνετε τρόπους καλλιέργειάς του από βασικούς φορείς παιδείας, όπως η οικογένεια, το σχολείο και η πολιτεία. Μονάδες 40

Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ

Α.

Αγαπητοί συμμαθητές,

Ο Μανόλης Ανδρόνικος στο κείμενό του πραγματεύεται στην αδυναμία της σύγχρονης ελληνικής παιδείας να παρέχει πολύπλευρη αγωγή στη νεολαία. Μέσα από την προσωπική του εκπαιδευτική εμπειρία, διαπιστώνει πως η παιδεία πλέον δίνει βάση μόνο στη μετάδοση γνώσεων. Έτσι, όμως, όπως υποστηρίζει, επιτυγχάνει μόνο την απόκτηση μόρφωσης, ενώ αδιαφορεί για την ψυχική και σωματική καλλιέργεια των νέων. Γι’ αυτό, υπογραμμίζει την αναγκαιότητα ύπαρξης πολύπλευρης παιδείας με στοιχεία από την αρχαιοελληνική, προκειμένου, έτσι, να εξοικειωθούν οι νέοι με βασικές αρχές, όπως η υπευθυνότητα, η αποφασιστικότητα και η αυτενέργεια. Αν μη τι άλλο, όπως τονίζει ο Μ. Ανδρόνικος, αυτή αποτελεί το δίαυλο για να ολοκληρωθούν ως προσωπικότητες και να έρθουν κοντά με το αγωνιστικό ιδεώδες. Ολοκληρώνοντας, μέσα από το παράδειγμα του Διαγόρα, παροτρύνει έμμεσα τους νέους να συμμετέχουν ενεργά στα αθλητικά δρώμενα, ώστε να καταφέρουν να βιώσουν την ύψιστη αξία του «ευ αγωνίζεσθαι».

Σας ευχαριστώ

Β.1.

Α. Σωστό

Β. Λάθος

Γ. Σωστό

Δ. Λάθος

Ε. Σωστό

Β.2.

Ο τρόπος πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου είναι η επίκληση στη λογική με τεκμήρια και πιο συγκεκριμένα παραδείγματα. ( η αναφορά στον Διαγόρα)

Β.3.

Τα εισαγωγικά στην τρίτη παράγραφο του κειμένου («ελληνοχριστιανικό») χρησιμοποιούνται για να δηλώσει ο δοκιμιογράφος πως η λέξη μέσα σε αυτά χρησιμοποιείται μεταφορικά.

Η παρένθεση στην τρίτη παράγραφο του κειμένου [(όχι νοητικών)] χρησιμοποιείται για να διευκρινίσει ο δοκιμιογράφος τι εννοεί ακριβώς με αυτό που αναφέρει πριν.

Β.4.

Το κείμενο του Μανόλη Ανδρόνικου είναι αποδεικτικό δοκίμιο.

Αυτό φαίνεται από τα ακόλουθα σημεία:

- είναι κυρίαρχη η επιστημονική ιδιότητα και ο γνωστικός εξοπλισμός του γράφοντος (πρώτη παράγραφος «η μακρόχρονη θητεία μου στην εκπαίδευση»)

- κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας (δεύτερη παράγραφος «από τη νηπιακή ηλικία….πράγματα»)

- κυριαρχεί η επίκληση στη λογική αφενός με επιχειρήματα (τέταρτη παράγραφος «αν η παιδεία…ή γυναίκα»), και τεκμήρια –παραδείγματα (τελευταία παράγραφος «τον Διαγόρα… αναβήσει»)

- είναι εμφανής η διάκριση προλόγου, κυρίως θέματος κι επιλόγου ( «θα μου επιτραπεί… προσωπικότητας», «από τη νηπιακή ….τίποτε άλλο», «όποιος…πλήρωση»)

Β.5.α.

υπερανεπτυγμένη

αμέτρητα

κουραστικής

αντιληφθεί

σκέφτονται

Β.5.β.

συν + όλος, ολονυχτία

κάλλος + εργάζομαι, εργατικός

από + τελώ, εκτέλεση

άνθος + φέρω, φερέφωνο

συν + αγωνίζομαι, αγωνιστικός

Γ.

Επικοινωνιακό πλαίσιο: Ομιλία στη Βουλή των Εφήβων

Ρηματικά πρόσωπα: όλα πλην του β’ ενικού

Ύφος: απλό και σοβαρό (τεράστια προσοχή στις συνδέσεις μεταξύ των παραγράφων)

Προσφώνηση (πάνω αριστερά): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Πρόλογος: Αφορμή, Ιδιότητα, Σκοπός

Ζητούμενο 1: η αξία του αθλητικού ιδεώδους για τους νέους

Ø «καθαρό» και δίκαιο παιχνίδι με σεβασμό στον αντίπαλο και στην αθλητική διαδικασία, τήρηση κανόνων παιχνιδιού.

Ø αποφυγή κάθε είδους πειρασμών, τήρηση μέτρου, πειθαρχία.

Ø προώθηση ομαδοκεντρικότητας, συνεργασίας, ευγενούς άμιλλας, συναγωνισμού. Ο παίχτης υπηρετεί το «εμείς» και όχι το «εγώ».

Ø αποφυγή ρατσισμού και ξενοφοβίας, απομάκρυνση συμμετεχόντων από κάθε διάκριση, επικράτηση ειρηνικού κλίματος.

Μεταβατική παράγραφος: αναφορά στην κατάρρευση του αθλητικού ιδεώδους στη σύγχρονη εποχή, γι’ αυτό επιβάλλεται η καλλιέργειά του από τους φορείς αγωγής και κοινωνικοποίησης του νέου.

Ζητούμενο 2: τρόποι με τους οποίους οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι κρατικοί φορείς θα εμφυσήσουν το ευ αγωνίζεσθαι στο παιδί

Οικογένεια:

Ø οι ίδιοι οι γονείς οφείλουν να αποτελούν υγιή πρότυπα για το παιδί μέσω της ορθής τους συμπεριφοράς (άθληση, συμμετοχή σε αθλητικά δρώμενα).

Ø Είναι ανάγκη να «βλέπουν» και να καλλιεργούν τις κλίσεις του παιδιού για κάποιο άθλημα.

Ø Μέσω συνεχούς κι εποικοδομητικού διαλόγου, επιβάλλεται να μεταγγίζουν στο παιδί βασικές αρχές και αξίες, όπως η συνεργασία και η αλληλεγγύη.

Σχολείο:

Ø Πρώτιστα, παροχή ανθρωπιστικής παιδείας, μέσα από την οποία οι νέοι θα κατανοήσουν πλήρως τη σημασία και την αξία του σεβασμού και της αποδοχής του διαφορετικού.

Ø Διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων, παρότρυνση μαθητών για συμμετοχή τους σε αυτές, επιβράβευση θετικών προτύπων αθλητών.

Ø Εκσυγχρονισμός αθλητικών εγκαταστάσεων, ώστε οι μαθητές να μπορούν να αφιερώνουν τον ελεύθερό τους χρόνο κι εκεί.

Πολιτεία:

Ø Δημιουργία νέων, σύγχρονων αθλητικών εγκαταστάσεων , υποστήριξη αθλητικών εκδηλώσεων.

Ø Αυστηρές ποινές σε όσους παραβαίνουν τους κανόνες του αθλητικού ιδεώδους.

Ø Μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, προβολή εκδηλώσεων σχετικών με αθλητικές δραστηριότητες.

Επίλογος: αναφορά στην ανεκτίμητη αξία του αθλητικού πνεύματος κι επισήμανση της ανάγκης για καλλιέργειά του στους νέους.

Αποφώνηση (κάτω δεξιά): Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

*Επιμέλεια θέματος: Βαθρακοκοίλη Στέλλα, Φιλόλογος, καθηγήτρια Φροντιστηρίων «ΧΡΟΝΟΣ»

*Τα θέματα και οι απαντήσεις τους, βρίσκονται στις Εκδόσεις των Φροντιστηρίων «ΧΡΟΝΟΣ»

Ετικέτες

Η ΓΝΩΜΗ ΣΟΥ ΜΕΤΡΑΕΙ